Valse factuur, vals IBAN: hoe een leverancier ‘van rekening verandert’ en uw overschrijving verdwijnt
Een oplichter onderschept of kopieert de factuur van een echte leverancier en vervangt het rekeningnummer door het zijne, vaak met de boodschap ‘we zijn van bank veranderd’. U betaalt, de echte leverancier ontvangt niets. De oplossing: aanvaard nooit een nieuw IBAN zonder de leverancier terug te bellen op het nummer dat u al had, laat betalingen door twee personen goedkeuren en neem de waarschuwing van uw bank over de naam van de begunstigde ernstig. Hebt u al betaald? Bel dan meteen uw bank.
Het scenario in het kort
Voorbeeld, verzonnen ter illustratie. Een fictieve tandartspraktijk krijgt een mail van haar vaste leverancier van materiaal. Zelfde logo, zelfde handtekening, zelfde toon als altijd: ‘Wegens een wijziging van bank vragen we u voortaan het nieuwe rekeningnummer op de bijgevoegde factuur te gebruiken.’ De pdf-factuur lijkt sprekend op de vorige. Alleen het IBAN is anders.
De persoon die de betalingen beheert, past de leveranciersfiche aan en betaalt 8.400 euro. Drie weken later stuurt de echte leverancier een herinnering: hij heeft niets ontvangen. Het geld staat op de rekening van een oplichter, en de praktijk moet haar factuur nog altijd betalen. Het bedrag en de details van dit voorbeeld zijn verzonnen; het mechanisme zelf beschrijven de Belgische banken precies zo.
Hoe de oplichter te werk gaat
Febelfin, de federatie van de Belgische banken, beschrijft deze fraude in haar brochure over betaalfraude bij ondernemingen: oplichters onderscheppen een echte factuur, vervangen de bankgegevens van de leverancier door de hunne en versturen daarna de aangepaste factuur. Om de factuur in handen te krijgen, hebben ze verschillende ingangen:
- De papieren post: facturen die gestolen worden uit de rode brievenbussen van bpost, in sorteercentra of uit de brievenbus van het bedrijf.
- De mailbox van de leverancier: de oplichters dringen zijn informaticasysteem binnen, lezen zijn facturatiemails en veranderen er het rekeningnummer in.
- De bewerkte factuur: de originele factuur wordt ingescand, waarna het rekeningnummer, en soms ook het telefoonnummer, met software wordt aangepast.
- De begeleidende brief: een brief, of zelfs een sticker ‘Opgelet, gewijzigd rekeningnummer’ op de enveloppe of op de factuur.
- De verzonnen factuur: een factuur voor een dienst die nooit besteld werd.
Het verraderlijkste geval is de gehackte mailbox. De mail komt dan van het echte adres van de leverancier, soms midden in een mailwisseling die al maanden loopt. Naar het adres van de afzender kijken volstaat dus niet meer. Febelfin wijst bij CEO-fraude ook op adressen die maar één letter van het echte verschillen; dezelfde truc werkt voor valse facturen.
Elektronische facturen zijn geen garantie. Sinds 1 januari 2026 moeten facturen tussen Belgische bedrijven via Peppol lopen, het Europese netwerk voor elektronische facturen; Febelfin preciseert dat haar aanbevelingen ook voor die facturen blijven gelden.
De signalen waarbij u moet stoppen
| Signaal | Waarom het verdacht is | De juiste reflex |
|---|---|---|
| ‘We zijn van bank veranderd’ per mail of per brief | Het is het typische fraudescenario | De leverancier terugbellen op het nummer dat u al had |
| Sticker of brief ‘gewijzigd rekeningnummer’ | Techniek die Febelfin letterlijk vermeldt | Niets aanpassen voordat u het hebt gecontroleerd |
| Een IBAN dat niet met BE begint, voor een Belgische leverancier | De eerste twee letters van het IBAN geven het land van de rekening | Telefonisch vragen waarom |
| Een bijna identiek mailadres | Er kan één letter anders zijn | Vergelijken met vroegere mails |
| Haast: ‘vandaag te betalen’, ‘anders wordt de levering geblokkeerd’ | Druk verhindert controle | De tijd nemen, ook als men aandringt |
| Een waarschuwing van uw bank over de naam van de begunstigde | Naam en rekening komen niet overeen | De betaling stoppen en controleren |
Eén zo’n signaal volstaat al om even te stoppen. Geen enkele betrouwbare leverancier neemt het u kwalijk dat u belt om zijn nieuwe rekeningnummer te bevestigen.
Het vangnet van de banken: de controle van de naam van de begunstigde
Sinds 9 oktober 2025 moeten alle banken in de eurozone vóór elke overschrijving nagaan of de naam van de begunstigde die u hebt ingegeven overeenkomt met de houder van de rekening. Febelfin legt het hier uit: de controle is gratis en vraagt geen enkele actie van uw kant. Uw bank toont u een van deze resultaten:
| Getoond resultaat | Wat het betekent | Wat te doen |
|---|---|---|
| De naam komt overeen | De rekening hoort echt bij die naam | Gewoon betalen |
| De naam komt bijna overeen | Klein verschil, bijvoorbeeld een tikfout: de bank toont de juiste naam | Nagaan of het wel degelijk uw leverancier is |
| De naam komt niet overeen | De rekening is van iemand anders | Niet betalen: de leverancier bellen op zijn gewone nummer |
| Controle niet mogelijk | Technisch probleem of de bank van de begunstigde antwoordt niet | Telefonisch controleren voordat u betaalt |
Dat is een echte stap vooruit, met twee beperkingen. Ten eerste herinnert Febelfin eraan dat u verantwoordelijk blijft voor de overschrijvingen die u uitvoert; de waarschuwing is alleen een hulpmiddel. Negeert u ze, dan is dat uw beslissing. Ten tweede vergelijkt de controle alleen naam en rekening: ze weet niet of u die begunstigde echt geld verschuldigd bent. Betaalt u uw leveranciers in batches vanuit een boekhoudpakket, vraag dan aan uw bank hoe deze controle op die batches wordt toegepast en wie de waarschuwingen te zien krijgt.
De gouden regel: een nieuw rekeningnummer controleert u via een ander kanaal
Alle officiële aanbevelingen komen neer op één eenvoudig idee: een vraag om een rekeningnummer te wijzigen bevestigt u nooit via het kanaal waarlangs ze binnenkwam. Komt ze per mail, dan controleert u telefonisch, op het nummer dat u al had. Dit zijn de maatregelen om maandagochtend in te voeren:
- Zet de regel zwart op wit: geen enkel bankgegeven van een leverancier wordt aangepast op basis van alleen een mail, een brief of een telefoontje dat u ontvangt.
- Bel terug op het nummer dat u al had: dat van uw leveranciersfiche, een oud contract of de officiële website, nooit het nummer op de factuur of in de mail, want dat kan ook vals zijn.
- Vergelijk het IBAN met dat op de bestelbon, bij uw vorige betalingen of op de officiële website van de leverancier.
- Scheid de rollen: wie een leveranciersfiche aanpast, keurt de betaling niet goed. Febelfin raadt de dubbele handtekening aan: de tweede persoon is niet bij het contact betrokken en merkt de afwijking sneller op.
- Neem uw tijd bij de eerste betaling naar een nieuwe rekening: een instantoverschrijving komt in enkele seconden aan. Febelfin wijst erop dat een gewone overschrijving extra tijd geeft om fraude op te sporen voordat het te laat is.
- Lees de waarschuwing van de bank in plaats van op ‘Doorgaan’ te klikken.
Deze maatregelen kosten niets en vragen geen enkel hulpmiddel. Ze vragen alleen dat iedereen, ook de directie, aanvaardt dat een betaling een paar uur kan wachten op een telefoontje.
Bescherm ook uw eigen mailbox
De fraude werkt in beide richtingen: als uw mailbox gehackt is, krijgen uw klanten of patiënten valse facturen in uw naam. Drie eenvoudige voorzorgen:
- Schakel tweestapsverificatie in op alle mailboxen: naast het wachtwoord wordt een code of een bevestiging op de telefoon gevraagd. Febelfin raadt sterke aanmeldmethoden aan.
- Vermeld uw rekeningnummer op uw website en volg onbetaalde facturen snel op: een klant die op een valse rekening heeft betaald, merkt het dan sneller.
- Laat uw mailbox nakijken door uw IT-dienst als er iets niet klopt, bijvoorbeeld als een klant een mail van u krijgt die u nooit geschreven hebt.
U hebt betaald: de stappen in volgorde
Elk uur telt. Febelfin zegt het duidelijk: hoe sneller u uw bank verwittigt, hoe groter de kans dat u het geld terugkrijgt.
- Bel meteen uw bank, via haar fraudelijn, 24 uur op 24 bereikbaar. Ze vraagt de bank van de begunstigde om het geld terug te storten en probeert de overschrijving of de rekening te blokkeren.
- Blokkeer het valse IBAN in uw boekhoudsoftware en controleer of er geen andere betaling naar die rekening gepland staat.
- Verwittig de echte leverancier, telefonisch: misschien is zijn mailbox gehackt en zijn ook andere klanten het doelwit.
- Dien klacht in bij de politie, met de mail, de factuur en het bewijs van de overschrijving.
- Meld de feiten op ConsumerConnect, het meldpunt van de FOD Economie, zoals Febelfin aanraadt.
- Stuur de valse mail door naar uw IT-dienst, zonder op de links te klikken of de bijlagen te openen, zodat die kan nagaan waar hij vandaan komt.
- Laat uw eigen mailbox nakijken als de mail binnenkwam in een bestaande mailwisseling: misschien zit het lek bij u.
Vijf vragen om deze week aan uw boekhouder te stellen
- Wie kan in onze software het rekeningnummer van een leverancier aanpassen?
- Hebben we een geschreven regel om telefonisch terug te bellen vóór elke wijziging?
- Worden grote betalingen door twee personen goedgekeurd?
- Wat doen we als de bank meldt dat ‘de naam niet overeenkomt’?
- Hebben we het nummer van de fraudelijn van onze bank ergens genoteerd?
Luidt een antwoord ‘ik weet het niet’, dan weet u waar u moet beginnen. Deze vijf punten regelt u in een vergadering van een uur.
Uw leveranciersbetalingen beveiligen→
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik een valse factuur met een gewijzigd IBAN?
Wees op uw hoede bij elk bericht dat een nieuw rekeningnummer aankondigt, een sticker ‘gewijzigd rekeningnummer’, een buitenlands IBAN voor een Belgische leverancier, een licht afwijkend mailadres of ongewone haast. Vergelijk het IBAN met dat van uw vorige betalingen of van de bestelbon en bel de leverancier terug op het nummer dat u al had.
Wat moet ik doen als ik een valse factuur heb betaald?
Bel onmiddellijk uw bank, via haar fraudelijn: ze vraagt de bank van de begunstigde om het geld terug te storten en probeert de rekening te blokkeren. Dien daarna klacht in bij de politie, meld de feiten op ConsumerConnect en verwittig de echte leverancier, wiens mailbox misschien gehackt is. Hoe sneller u handelt, hoe groter de kans dat u het geld terugkrijgt.
Volstaat de controle van de naam van de begunstigde om mij te beschermen?
Nee. Sinds 9 oktober 2025 controleert uw bank gratis of de ingegeven naam overeenkomt met de houder van de rekening en waarschuwt ze u bij een verschil. Dat is een waardevolle hulp, maar u blijft verantwoordelijk voor de overschrijving als u de waarschuwing negeert, en de controle weet niet of u die begunstigde echt geld verschuldigd bent.
Zijn Peppol-facturen beschermd tegen deze fraude?
Niet volledig. Sinds 1 januari 2026 lopen facturen tussen Belgische bedrijven verplicht via Peppol, en Febelfin preciseert dat de aanbevelingen tegen factuurfraude ook voor die facturen blijven gelden. Een nieuw rekeningnummer controleert u altijd telefonisch, op het nummer dat u kent.
Hoe kent een oplichter mijn leveranciers?
Meestal heeft hij de post of de mails meegelezen: door post te stelen of door de mailbox van de leverancier of de uwe te hacken. Hij kent dan de bedragen, de data en de toon van de berichten. Daarom zijn tweestapsverificatie op de mailboxen en een regel om telefonisch terug te bellen de twee doeltreffendste beschermingen.